ช่วงนี้กระแสการใช้ระบบปฏิบัติการฉบับพกพากำลังเป็นที่นิยม ด้วยเหตุที่อุปกรณ์อย่างยูเอสบีไดรว์ ได้เพิ่มความจุสูงขึ้นเรื่อยๆ สวนทางกับราคาที่ต่ำลงจากแต่ก่อนมาก ทำให้พื้นที่ในการใส่ข้อมูลมีมากพอสำหรับใส่ระบบปฏิบัติการฉบับย่อๆเข้าไปได้
ระบบปฏิบัติการพกพาที่ว่ามานี้ ฟังดูอาจสงสัยว่ามันย่อ เล็ก หด สั้น (ไปโน่น) ยังไง อธิบายพอสังเขปได้ว่า เป็นการรวม Start Menu เข้ากับ Explorer มาฝังอยู่ใน System Tray ที่อยู่ใน Taskbar ด้านขวา (ตำแหน่งเดียวกับที่สิงสถิตของ? MSN นั่นล่ะครับ) เพิ่ม Start Menu ขึ้นมาอีกด้านแยกกันระหว่างด้านซ้ายที่เป็นของระบบภายในเครื่อง กับด้านขวาที่เป็นระบบที่ฝังในแฟลชไดรว์

ภายในระบบปฏิบัติการย่อยๆนี้จะมีส่วนสำคัญที่เราใช้กันบ่อยๆในเครื่องคอมพิวเตอร์ เช่น Software, My Documents ที่ยกพลมาทั้ง My Music, My Pictures และ My Videos ในรูปแบบโฟลเดอร์ เฉกเช่นเดียวกับ Windows OS ยังไงยังงั้น ฟังดูแล้วน่าจะเป็นระบบที่มูลค่าใช่ย่อย แต่กลับรวมตัวกันมาในแบบฟรีๆซะได้
ระบบปฏิบัติการแบบพกพาที่ว่ามีอยู่หลายตัวให้โหลดมาเลือกใช้ แต่วันนี้ของแนะนำเจ้า PortableApps.com ซึ่งมีหน้าตาอินเทอร์เฟสที่สวยงาม ดูเป็นมิตร ช่วยให้ผู้ที่เคยชินกับระบบ Windows ปกติเรียนรู้ได้รวดเร็ว งั้นเริ่มต้นกันเลย ไปดาวน์โหลดที่ http://portableapps.com/suite จะได้ชุด suite ที่รวมซอฟต์แวร์ครอบคลุมการใช้งานทั่วๆไป รวมถึง Start Menu ที่มาในชื่อ PortableApps Menu

เมื่อดาวน์โหลดเสร็จแล้ว ให้ดับเบิลคลิกที่ไอคอน PortableAppsMenu.exe เพื่อติดตั้ง OS Portable พระเอกของเราในงานนี้

จากนั้นไปที่ System Tray (แถว Taskbar ด้านขวามือ) จะเจอไอคอนเล็กๆของ PortableApps Menu ก็คลิกขึ้นมาดูในบัดดล ว่าในชุด Suite ที่โหลดมานั้นมีโปรแกรมตัวใดที่ติดมาบ้าง

โปรแกรมที่เป็นแบบ Portable นั้น ในปัจจุบันยังไม่มีผู้ผลิตซอฟต์แวร์หลักเจ้าใด ผลิตออกมาเพื่อจำหน่าย จึงมีแต่ฟรีแวร์ที่เป็น Opensource เท่านั้น (ตรงนี้ขอบอกว่าถ้าคุณท่านชาย ท่านหญิงพบเจอซอฟต์แวร์ลิขสิทธิ์ที่มาในแบบ Portable นั้น มาจากการปรับแต่งหรือ crack นั่นเอง ประสิทธิภาพการใช้งานยังไม่เท่ากับตัวต้นแบบ และที่สำคัญคือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ด้วย)

แต่โปรแกรมที่เป็น Opensource ในปัจจุบัน ก็ผลิตออกมาทดแทนซอฟต์แวร์หลักๆได้เกือบหมดแล้ว (ลองดูชุด Chantra จากเว็บไซต์ www.chantra.in.th เหลือเพียงแต่ปรับเปลี่ยนความเคยชินเดิมๆ มาใช้ซอฟต์แวร์ที่ถูกทั้งราคาและถูกกฎหมายดีกว่า เรามาดูโปรแกรมใช้งานกันแบบคร่าวๆ เพราะถ้าจะให้เล่าทั้งหมด หน้ากระดาษคงไม่พอแน่ๆ

• เริ่มต้นกันที่ 7- Zip Portable ใช้บีบอัดไฟล์ทดแทนโปรแกรมมีราคาอย่าง WinZip และ Winrar แถมยังคลายซิปได้แทบทุกไฟล์ที่ซิปกันบนโลกนี้
• ต่อมาเป็น Audacity Portable ใช้ตัดต่อเสียงที่กำลังฮิตกันในหน้าข่าวการเมืองขณะนี้ ถ้าได้ลองใช้ดู จะรู้ว่าเรายังตัดได้ดีกว่าคลิปเสียงในข่าวเสียอีก แถมรองรับไฟล์เสียงได้ครอบคลุมทั้ง Wave, MP3, AIFF หรือ ACC
• ตัดต่อเสียงไปแล้ว มาตกแต่งภาพกันต่อ เราอาจเคยชินกับโฟโต้ช็อปมานาน แต่ด้วยราคาหลายหมื่นที่ต้องควักนั้น อาจทำกระเป๋าแฟบได้ มาลอง GIMP ที่อินเทอร์เฟสอาจไม่งดงาม แต่ความสามารถรอบด้านการแต่งภาพจริงๆ
• Infrarecorder Portable เป็นโปรแกรมเบิร์นแผ่นทั้งข้อมูล รูปภาพ หนัง หรือเพลง สามารถทดแทน Nero Burning ROM ได้สบายๆ
• Firefox Portable เป็นที่รู้กันว่าเจ้าจิ้งจอกไฟนั้น เป็นบราวเซอร์ที่มีจำนวนการดาวน์โหลดสูงมาก ส่วนแบ่งในตลาดบราวเซอร์เพิ่มขึ้นสูงสุด แต่เรานำมาพกพาไปใช้ที่ไหนก็ได้ ไม่ต้องง้อ IE (Internet Explorer)
• Pidgin Portable โปรแกรมแชทหรือ Instant Messenger ที่รองรับทั้ง MSN, Google Talk ฯลฯ
• Sumatra PDF Portable ใช้แปลงไฟล์ PDF ส่งโรงพิมพ์โดยไม่ต้องง้อ Acrobat
• VLC Media Portable มาถึงโปรแกรมเล่นไฟล์มีเดียที่เล่นได้หมด เท่าที่ไฟล์หนังบนโลกนี้มี เพราะโปรแกรมนี้มีเหล่าผู้พัฒนาช่วยกันติดตามไฟล์วิดีโอที่ไหนมาใหม่ VLC จะต้องเล่นให้ได้ในเวลาอันรวดเร็ว (ขอบอก…ว่าโปรแกรมนี้อัพเดทบ่อยมาก)
• มาถึงพระเอกในส่วนซอฟต์แวร์ เชื่อว่าผู้ใช้วินโดวส์ทุกวันนี้ใช้โปรแกรมชุด MS Office เป็นหลักในการทำงาน ซึ่งในชุด Potable นี้ ก็มีชุด Office ฟรีแวร์ในชื่อ OpenOffice นั่นเอง MS Office มี Word, Excel, PowerPoint หรือ Paint ฝั่ง OpenOffice ก็มี Writer, Calc, Impress หรือ Draw มาทดแทนได้หมด ลองดูหน้าตาของ Writer Portable กันว่าน่าใช้เพียงใด

นอกจากนี้ ถ้าแค่ที่เล่ามายังไม่หนำใจ ใน http://portableapps.com ยังมีโปรแกรมให้โหลดมาใช้งานได้อีกมาก ไม่ว่าจะ Dia ใช้แทน Visio, Notepad++ ทดแทน Notepad, Inkscape แทน Adobe Illustrator, NVU ก็แทน Adobe Dreamweaver และ Blender ยังแทนซอฟต์แวร์หลักแสนอย่าง Autodesk 3ds Max ได้ด้วย